Testy Użyteczności UX

Testy użyteczności UX – czym są i czego można się z nich dowiedzieć?

Testy użyteczności UX to metoda badawcza pozwalająca sprawdzić, jak użytkownicy rzeczywiście korzystają ze strony internetowej, sklepu, aplikacji lub prototypu. Uczestnicy otrzymują określone zadania, a osoba prowadząca badanie obserwuje sposób ich realizacji.

Dzięki temu można zauważyć problemy, które nie zawsze są widoczne dla projektanta, właściciela produktu czy zespołu developerskiego.

Użytkownik może mieć problem ze znalezieniem konkretnej funkcji, inaczej interpretować nazwę przycisku, nie zauważyć istotnej informacji albo wybrać zupełnie inną ścieżkę niż ta przewidziana podczas projektowania.

Test użyteczności pozwala takie sytuacje zaobserwować i wykorzystać podczas dalszego projektowania UX/UI.

Na czym polegają testy użyteczności?

Przed rozpoczęciem badania określa się przede wszystkim cel testu oraz zadania, które mają wykonać uczestnicy.

Jeżeli testowana jest strona usługowa, zadaniem może być znalezienie konkretnej usługi i próba wysłania zapytania. W sklepie internetowym można sprawdzić proces znalezienia produktu i przejścia do zakupu. W aplikacji zadania mogą dotyczyć wykonania konkretnych operacji charakterystycznych dla danego systemu.

Podczas badania obserwowane jest między innymi to, czy użytkownik wie, co powinien zrobić, gdzie szuka odpowiednich informacji i w których miejscach zaczyna mieć wątpliwości.

Celem nie jest sprawdzanie użytkownika. To interfejs jest przedmiotem testu.

Co można testować?

Testy użyteczności można przeprowadzać zarówno na istniejących produktach, jak i na projektach znajdujących się jeszcze na etapie UX/UI.

Badaniu mogą podlegać między innymi:

• strony internetowe,
• sklepy internetowe,
• aplikacje webowe,
• aplikacje mobilne,
• systemy i panele użytkownika,
• konkretne funkcjonalności,
• proces zakupowy,
• formularze i proces rejestracji,
• prototypy przygotowane w Figma.

Nie zawsze trzeba więc czekać, aż programiści stworzą gotowy produkt. Testowanie prototypu może pozwolić znaleźć część problemów jeszcze przed rozpoczęciem kosztownego wdrożenia.

Testy użyteczności prototypu w Figma

Jednym z zastosowań testów UX jest weryfikacja interaktywnego prototypu przygotowanego w Figma.

Użytkownik może przechodzić pomiędzy ekranami i wykonywać przygotowane scenariusze w sposób zbliżony do korzystania z właściwej aplikacji lub strony.

Pozwala to sprawdzić między innymi, czy struktura interfejsu jest zrozumiała, użytkownik prawidłowo interpretuje elementy nawigacyjne i potrafi dotrzeć do najważniejszych funkcji.

Jeżeli pojawią się problemy, można zmodyfikować makiety i ponownie zweryfikować rozwiązanie jeszcze przed przekazaniem projektu do developmentu.

Jakie problemy mogą wykryć testy użyteczności?

Nie każdy problem UX wynika z błędu technicznego. Produkt może działać zgodnie z założeniami, a mimo to być trudny w obsłudze.

Testy mogą ujawnić sytuacje, w których użytkownicy:

• nie wiedzą, gdzie rozpocząć zadanie,
• nie zauważają istotnego przycisku,
• nie rozumieją nazwy funkcji,
• szukają informacji w innym miejscu,
• wykonują niepotrzebne kroki,
• cofają się podczas realizacji procesu,
• błędnie interpretują komunikaty,
• nie wiedzą, co wydarzyło się po wykonaniu działania,
• rezygnują przed zakończeniem zadania.

Takie obserwacje pomagają określić, które elementy interfejsu wymagają dalszej analizy lub przeprojektowania.

Kiedy warto przeprowadzić testy użyteczności UX?

Testy można wykorzystywać na różnych etapach rozwoju produktu.

Na etapie projektowania pomagają zweryfikować rozwiązanie przed wdrożeniem. W istniejącym produkcie mogą pomóc znaleźć przyczyny problemów zgłaszanych przez użytkowników. Mogą również stanowić element większego redesignu strony lub aplikacji.

Szczególnie warto je rozważyć, gdy zespół nie jest pewien, które z kilku rozwiązań będzie zrozumiałe dla użytkownika, albo gdy istniejący produkt zawiera rozbudowane procesy i funkcjonalności.

Testy użyteczności strony internetowej

W przypadku strony internetowej można sprawdzić przede wszystkim, czy użytkownicy rozumieją ofertę, potrafią znaleźć potrzebne informacje i wiedzą, jak wykonać kolejne działanie.

Test może obejmować nawigację, stronę główną, ofertę, formularz kontaktowy czy konkretną ścieżkę prowadzącą do wysłania zapytania.

Dzięki obserwacji użytkownika można zauważyć różnicę pomiędzy tym, jak projektant zakładał, że strona będzie używana, a tym, jak użytkownik rzeczywiście z niej korzysta.

Testy użyteczności aplikacji

W przypadku aplikacji szczególnie istotne są konkretne zadania wykonywane przez użytkownika.

Może to być utworzenie konta, konfiguracja ustawień, znalezienie danych, dodanie nowego elementu, wykonanie operacji czy przejście przez bardziej rozbudowany proces.

Test pozwala obserwować nie tylko to, czy użytkownik wykonał zadanie, ale również w których miejscach się zatrzymywał, popełniał błędy lub potrzebował więcej czasu na zrozumienie interfejsu.

Testy użyteczności a audyt UX – czym się różnią?

To dwie różne, ale uzupełniające się metody.

Podczas audytu UX projektant analizuje interfejs i wskazuje potencjalne problemy oraz rekomendacje na podstawie swojej wiedzy, zasad użyteczności i analizy produktu.

W testach użyteczności do procesu włączani są natomiast użytkownicy wykonujący konkretne zadania.

Audyt może więc wskazać, że dany element prawdopodobnie będzie problematyczny. Test pozwala sprawdzić, jak rzeczywiści użytkownicy zachowują się w kontakcie z tym rozwiązaniem.

W zależności od projektu można wykorzystać jedną z tych metod albo połączyć obie.

Co dzieje się po przeprowadzeniu testów UX?

Same obserwacje są dopiero początkiem pracy.

Wyniki testów należy przeanalizować, znaleźć powtarzające się problemy i określić ich znaczenie dla produktu. Na tej podstawie można przygotować rekomendacje zmian.

Jeżeli problem wymaga większej ingerencji w interfejs, kolejnym etapem może być przygotowanie nowych makiet UX/UI w Figma.

Proces może więc wyglądać następująco:

testy użyteczności → analiza wyników → rekomendacje → poprawki UX/UI → ponowna weryfikacja.

Dlaczego warto testować UX przed wdrożeniem?

Im później wykryty zostanie problem z projektem, tym więcej elementów może wymagać późniejszej zmiany.

Jeżeli problem zostanie zauważony na etapie makiety lub prototypu, jego poprawienie często oznacza zmianę projektu. Po wdrożeniu może wymagać dodatkowo pracy programistów i ponownego testowania produktu.

Dlatego testy użyteczności mogą być szczególnie wartościowe przed rozpoczęciem developmentu lub przed wdrożeniem większej zmiany w istniejącym systemie.

Nie oznacza to, że każdy test wykryje wszystkie problemy. Pozwala jednak skonfrontować założenia projektowe z zachowaniem osób, dla których produkt jest tworzony.

Testy użyteczności jako element procesu UX/UI

Projekt UX/UI nie kończy się w momencie stworzenia atrakcyjnego interfejsu. Ważne jest również sprawdzenie, czy zaprojektowane rozwiązanie jest zrozumiałe dla osób, które będą z niego korzystać.

Testy użyteczności dostarczają informacji, których trudno uzyskać wyłącznie poprzez analizę projektu.

W połączeniu z audytem UX oraz projektowaniem makiet mogą tworzyć proces, w którym rozwiązania są nie tylko projektowane, ale również weryfikowane i poprawiane na podstawie sposobu korzystania z produktu przez użytkowników.