Jak zostać UX/UI Designerem? Nauka UX/UI, portfolio i pierwsza praca w branży

Jeszcze kilka lat temu mało kto wiedział, czym właściwie jest UX/UI. Dziś kurs UX, kurs UX/UI czy nauka UX/UI należą do najczęściej wyszukiwanych tematów związanych z przebranżowieniem do IT. Problem polega jednak na tym, że razem z rosnącą popularnością branży pojawiła się ogromna ilość sprzecznych informacji. Jedni mówią, że wystarczy nauczyć się Figmy i po kilku miesiącach można znaleźć pierwszą pracę. Inni twierdzą, że rynek jest zamknięty i juniorzy nie mają dziś żadnych szans. Prawda wygląda dużo bardziej złożenie. Dlatego przygotowałem ten materiał w formie praktycznego Q&A opartego na pytaniach, które regularnie dostaję od osób chcących rozpocząć pracę jako UX/UI Designer.

Co znajdziesz w tym artykule?

• Czy trzeba mieć studia, żeby zostać UX/UI Designerem
• Jak wygląda skuteczna nauka UX/UI i budowanie portfolio
• Co rekruterzy naprawdę chcą zobaczyć podczas rekrutacji
• Czy UX/UI Designer musi umieć kodować i znać psychologię
• Jak znaleźć pierwszą pracę w UX/UI i rozwijać się w branży

Czy trzeba mieć studia, żeby zostać UX/UI Designerem?

Nie trzeba mieć studiów, żeby rozpocząć pracę jako UX/UI Designer. To jedna z pierwszych rzeczy, które warto sobie uświadomić już na początku nauki UX/UI. Bardzo wiele osób zakłada dziś, że bez dyplomu uczelni technicznej albo specjalistycznych studiów projektowych nie mają szans na wejście do branży. W praktyce wygląda to zupełnie inaczej. Oczywiście studia mogą być pomocne. Mogą uporządkować wiedzę, nauczyć pracy projektowej, pokazać podstawy psychologii, kompozycji czy komunikacji wizualnej. Problem polega jednak na tym, że sam dyplom praktycznie nigdy nie gwarantuje pracy. Firmy i rekruterzy chcą przede wszystkim zobaczyć portfolio, sposób myślenia projektowego i realne umiejętności rozwiązywania problemów użytkowników. Bardzo często osoba bez studiów, ale z dobrze przygotowanym portfolio i praktycznym podejściem będzie miała większe szanse niż ktoś, kto skończył kilka kierunków, ale nigdy nie pracował nad prawdziwymi projektami. Sam kończyłem studia artystyczne, a UX/UI uczyłem się później samodzielnie, budując własne projekty i zdobywając doświadczenie krok po kroku. To właśnie praktyka okazała się najważniejsza. W branży UX/UI liczy się przede wszystkim to, czy potrafisz myśleć projektowo, rozumieć użytkownika i tworzyć rozwiązania, które mają sens biznesowy.

Co jest ważniejsze na start: UX, UI czy narzędzia?

Wiele osób rozpoczynających naukę UX/UI skupia się niemal wyłącznie na Figmie i narzędziach. To bardzo częsty błąd. Sama znajomość Figmy praktycznie nigdy nie wystarcza do znalezienia pracy jako UX/UI Designer. Narzędzie jest jedynie sposobem realizacji projektu. Znacznie ważniejsze jest zrozumienie użytkownika, logiki działania aplikacji, procesów projektowych i sposobu podejmowania decyzji. Jednocześnie trzeba pamiętać, że większość ofert pracy dotyczy dziś stanowisk UX/UI Designer, czyli połączenia świata UX i UI. Oznacza to, że estetyka interfejsu i umiejętność projektowania nowoczesnych layoutów również są bardzo ważne. Firmy oczekują dziś projektantów, którzy potrafią jednocześnie tworzyć logiczne doświadczenia użytkownika i atrakcyjne wizualnie interfejsy. Dlatego dobra nauka UX/UI powinna rozwijać oba obszary równolegle. Warto poznawać podstawy UX, czytać dobre książki i rozumieć filozofię projektowania, ale jednocześnie ćwiczyć projektowanie interfejsów i budować własne projekty. Narzędzia są istotne, ale zawsze powinny być traktowane jako środek do celu, a nie najważniejsza umiejętność projektanta.

Jakie portfolio ma sens, jeśli nie mam jeszcze komercyjnych projektów?

To jedno z najczęstszych pytań osób rozpoczynających naukę UX/UI. Wiele osób uważa, że bez komercyjnych realizacji nie da się stworzyć wartościowego portfolio. W praktyce dobre portfolio juniora nie musi zawierać projektów dla wielkich marek. Najważniejsze jest pokazanie sposobu myślenia projektowego i procesu dochodzenia do rozwiązania. Rekruterzy chcą zobaczyć, jak analizujesz problem, dla kogo projektujesz, jakie decyzje podejmujesz i jak uzasadniasz swoje rozwiązania. Portfolio powinno opowiadać historię projektu. Powinno pokazywać problem, wyzwanie, sposób pracy i efekt końcowy. Nawet projekt koncepcyjny może być bardzo wartościowy, jeśli pokażesz go w odpowiedni sposób. Jednocześnie warto możliwie szybko pracować nad prawdziwymi projektami, nawet pro bono. Realne projekty uczą dużo więcej niż kolejne godziny oglądania tutoriali. Kontakt z prawdziwym klientem, ograniczeniami projektu i rzeczywistymi problemami użytkowników rozwija znacznie szybciej niż projektowanie kolejnych fikcyjnych ekranów tylko po to, żeby wyglądały atrakcyjnie wizualnie.

Jeśli chcesz nauczyć się budowania portfolio krok po kroku i pracować nad realnymi projektami, możesz sprawdzić kurs Junior UX/UI Designer, w którym pokazuję praktyczny proces pracy projektanta UX/UI od podstaw.

Dlaczego po kilku kursach dalej nie czuję się gotowy do pracy?

To problem, który dotyka ogromną liczbę osób uczących się UX/UI. Bardzo łatwo wpaść dziś w pułapkę niekończącej się nauki. Kolejny kurs UX, kolejny kurs UX/UI, następna książka, kolejne tutoriale i ciągłe poczucie, że nadal czegoś brakuje. Problem polega na tym, że im dłużej odkładasz praktykę, tym bardziej zaczynasz wierzyć, że nadal nie jesteś wystarczająco dobry, żeby rozpocząć pracę jako UX/UI Designer. Tymczasem największy rozwój zaczyna się dopiero wtedy, kiedy bierzesz odpowiedzialność za własne projekty, popełniasz błędy, uczysz się komunikacji z klientem i zaczynasz samodzielnie podejmować decyzje projektowe. W praktyce wiele rzeczy staje się naprawdę zrozumiałych dopiero podczas pracy nad realnym projektem. Sam przechodziłem przez dokładnie ten sam etap i wiem, jak łatwo można utknąć w wiecznym przygotowywaniu się do działania. Dlatego tak ważne jest możliwie szybkie przejście od teorii do praktyki. W pewnym momencie trzeba przestać konsumować wiedzę i zacząć budować własne doświadczenie projektowe.

Jak odróżnić dobry kurs UX/UI od tego, który będzie stratą czasu?

Dziś internet jest pełen kursów UX/UI, ale niestety bardzo duża część z nich skupia się głównie na teorii albo marketingowym opowiadaniu o branży. Dobry kurs UX/UI powinien przede wszystkim pokazywać praktykę. Oczywiście teoria jest potrzebna. Warto wiedzieć, czym są persony, testy użyteczności czy architektura informacji. Problem zaczyna się wtedy, kiedy cała nauka kończy się wyłącznie na definicjach i prezentacjach. W praktyce firmy oczekują osób, które potrafią projektować interfejsy, rozwiązywać problemy użytkowników, pracować z zespołem i budować realne produkty cyfrowe. Dlatego wybierając kurs UX/UI, warto zwracać uwagę na to, czy pokazuje prawdziwe projekty, praktyczny workflow i realne sytuacje z pracy projektanta. Największą wartość daje nauka od osób, które rzeczywiście pracują w branży i potrafią pokazać nie tylko idealny proces z prezentacji, ale także prawdziwe problemy, błędy i wyzwania pojawiające się podczas pracy nad projektami. Bardzo ważne jest też to, czy prowadzący potrafi przekazać wiedzę prostym i praktycznym językiem zamiast zasypywać kursantów branżowym żargonem.

Czy da się uczyć UX/UI po pracy albo robiąc studia?

Bardzo wiele osób rozpoczyna naukę UX/UI właśnie po pracy, wieczorami albo równolegle ze studiami. To nie jest nic niezwykłego. Sam rozwijałem się w podobny sposób. Problem polega jednak na tym, że samodzielna nauka UX/UI często jest chaotyczna. Jedno źródło mówi jedno, drugie coś zupełnie innego, a początkująca osoba nie wie, co naprawdę jest ważne. Bardzo łatwo można wtedy spędzić miesiące na konsumowaniu wiedzy zamiast realnie rozwijać umiejętności potrzebne do pracy jako UX/UI Designer. Jednocześnie nauka po godzinach wymaga dużej konsekwencji i cierpliwości. Nie jest łatwo po całym dniu pracy albo po zajęciach siadać jeszcze do projektowania interfejsów, budowania portfolio czy analizowania aplikacji. Mimo to właśnie w taki sposób wiele osób skutecznie przebranżawia się do UX/UI. Warto pamiętać, że na początku nie trzeba wiedzieć wszystkiego. Znacznie ważniejsze jest regularne rozwijanie umiejętności i budowanie praktycznego doświadczenia krok po kroku.

Czy osoby bez doświadczenia w IT mają szansę wejść do UX/UI?

To bardzo częsty mit, że do pracy jako UX/UI Designer trzeba mieć techniczne doświadczenie albo być programistą. W praktyce UX/UI jest zawodem znajdującym się pomiędzy światem technologii a światem człowieka. Bardzo dobrze odnajdują się tutaj osoby kreatywne, artyści, graficy, psychologowie, socjologowie czy osoby o bardziej humanistycznym profilu. UX/UI Designer ma rozumieć użytkownika, jego potrzeby, emocje i sposób myślenia. Oczywiście podstawy technologii są ważne, ale nie trzeba być developerem, żeby rozpocząć pracę w branży. Co więcej, osoby spoza IT często mają bardzo dużą przewagę pod względem empatii, komunikacji i rozumienia zachowań użytkowników. UX/UI to nie jest typowo techniczna specjalizacja polegająca wyłącznie na obsłudze narzędzi. To przede wszystkim praca z ludźmi, procesami i rozwiązywaniem problemów. Dlatego osoby bez wcześniejszego doświadczenia w IT jak najbardziej mają szansę wejść do tej branży i rozwijać się jako UX/UI Designerzy.

Jak wygląda pierwszy prawdziwy projekt UX/UI krok po kroku?

W internecie bardzo często pokazuje się idealny proces projektowy. Warsztaty, badania, perfekcyjnie rozpisane procesy i piękne prezentacje case studies. W praktyce pierwszy prawdziwy projekt UX/UI bardzo często wygląda dużo bardziej chaotycznie. Szczególnie na początku kariery można usłyszeć po prostu: „zaprojektuj ekran” i od razu zostać wrzuconym w tworzenie interfejsu. To bardzo częsta pułapka. Wiele zespołów IT chce jak najszybciej przejść do warstwy wizualnej, bo wydaje im się, że to przyspieszy projekt. Problem polega na tym, że brak przemyślenia architektury rozwiązania i procesu użytkownika często prowadzi później do wielotygodniowych poprawek i chaosu projektowego. Dopiero z czasem projektanci uczą się szerszego, bardziej koncepcyjnego podejścia do produktu. Zaczynają rozumieć znaczenie warsztatów, architektury informacji, planowania flow użytkownika i całościowego spojrzenia na aplikację. Dlatego na początku kariery warto nie tylko projektować ekrany, ale również próbować analizować cały produkt i zastanawiać się, jaki problem właściwie rozwiązujesz.

Co rekruterzy naprawdę chcą zobaczyć w portfolio?

Wiele osób uważa, że portfolio UX/UI powinno być przede wszystkim „ładne”. I rzeczywiście, atrakcyjna warstwa wizualna jest bardzo ważna, ponieważ to ona przyciąga uwagę rekrutera jako pierwsza. Problem polega jednak na tym, że samo ładne UI bardzo rzadko wystarcza. Jeśli kandydat przejdzie dalej, pojawiają się rozmowy z bardziej technicznymi osobami, które chcą zobaczyć sposób myślenia projektowego. Rekruterzy i lead designerzy zwracają uwagę na to, czy rozumiesz użytkownika, czy potrafisz logicznie uzasadnić swoje decyzje projektowe i czy umiesz myśleć o produkcie szerzej niż tylko przez pryzmat estetyki. Dlatego dobre portfolio powinno łączyć atrakcyjne UI z dobrze pokazanym procesem UX. Bardzo ważne jest też to, żeby portfolio było dopasowane do rodzaju firm, do których aplikujesz. Inaczej będzie wyglądało portfolio osoby chcącej projektować startupowe aplikacje SaaS, a inaczej portfolio projektanta skupiającego się na e-commerce czy stronach marketingowych.

Jak opowiadać o swoich decyzjach projektowych na rozmowie?

Bardzo wiele osób podczas rozmów rekrutacyjnych zaczyna niepotrzebnie podważać własne decyzje projektowe albo przepraszać za swoje projekty. Tymczasem firmy szukają osób, które potrafią myśleć samodzielnie i świadomie podejmować decyzje. Jeśli projektowałeś dane rozwiązanie, powinieneś umieć wyjaśnić, dlaczego właśnie tak wygląda interfejs, jaki problem rozwiązuje i jakie były Twoje założenia. Oczywiście nie oznacza to, że trzeba udawać nieomylnego eksperta. Jeśli po czasie widzisz błędy w swoim projekcie, warto umieć to przyznać i pokazać, czego się nauczyłeś. To wręcz działa na plus. Najgorsze, co można zrobić podczas rozmowy rekrutacyjnej, to brak pewności siebie i brak umiejętności uzasadnienia własnych decyzji projektowych. Rekruterzy i lead designerzy chcą widzieć osobę, która potrafi argumentować swoje pomysły i świadomie myśleć o projektowaniu.

Jak nie utonąć w nadmiarze materiałów do nauki UX/UI?

Dziś internet jest pełen treści o UX/UI. Problem polega na tym, że ogromna część tych materiałów niewiele realnie wnosi do rozwoju początkującego projektanta. Bardzo łatwo można spędzić miesiące na oglądaniu krótkich porad, motywacyjnych rolek i powierzchownych tutoriali, które dają chwilowe poczucie produktywności, ale nie budują realnych kompetencji. Dlatego tak ważne jest możliwie szybkie przechodzenie od teorii do praktyki. Jeśli poznajesz nową technikę UX, od razu spróbuj wykorzystać ją w projekcie. Jeśli uczysz się projektowania interfejsów, buduj własne aplikacje, landing page’e albo redesigny istniejących produktów. Największy rozwój daje praktyka i właśnie dlatego doświadczenie jest tak cenione w branży UX/UI. Warto też pamiętać, że wiele technik UX nie jest żadną „tajemną wiedzą”. Scenariusz prostego testu użyteczności czy warsztat z klientem można przeprowadzić nawet na początku kariery, jeśli rozumiesz podstawowe założenia procesu projektowego.

Czy UX/UI to dobry kierunek dla osoby kreatywnej? A może lepiej dla analitycznej?

Najlepiej, jeśli projektant potrafi połączyć kreatywność z analitycznym myśleniem. W praktyce jednak wiele osób naturalnie skręca bardziej w jedną ze stron i to również jest w porządku. Osoby bardziej kreatywne często bardzo dobrze odnajdują się w UI Designie, budowaniu identyfikacji wizualnej, tworzeniu layoutów i design systemów. Z kolei osoby bardziej analityczne lepiej czują się w analizowaniu flow użytkownika, architektury informacji czy procesów biznesowych. UX/UI jest branżą bardzo szeroką i właśnie dlatego daje możliwość rozwijania się w różnych kierunkach. Warto obserwować własne predyspozycje i budować swoją specjalizację wokół mocnych stron. Jednocześnie dobrze pamiętać, że nawet najlepszy UI Designer powinien rozumieć podstawy UX, a osoba skupiona bardziej na UX powinna mieć przynajmniej podstawową świadomość estetyki interfejsu.

Czy trzeba znać psychologię, żeby projektować UX?

Psychologia może być bardzo pomocna w pracy UX/UI Designera, ale nie trzeba kończyć psychologii ani znać akademickich teorii na zaawansowanym poziomie. Znacznie ważniejsza jest empatia i umiejętność patrzenia na produkt oczami użytkownika. Bardzo wielu doświadczonych projektantów intuicyjnie wyczuwa problemy użytkowników, zanim jeszcze zacznie tłumaczyć je bardziej teoretycznym językiem. Oczywiście warto rozumieć podstawowe mechanizmy związane z podejmowaniem decyzji, uwagą użytkownika czy zachowaniami ludzi w interfejsach cyfrowych. Nie oznacza to jednak, że trzeba posługiwać się skomplikowanym żargonem psychologicznym. W praktyce UX/UI dużo częściej liczy się umiejętność obserwacji, zadawania pytań i logicznego myślenia o potrzebach użytkownika niż sama znajomość teorii psychologii.

Czy UX/UI Designer musi umieć kodować?

UX/UI Designer nie musi zawodowo programować, ale powinien rozumieć podstawy działania aplikacji i stron internetowych. Bardzo pomaga świadomość tego, jak działają technologie frontendowe, czym są design systemy i jakie ograniczenia mają developerzy. Dzięki temu łatwiej projektować rozwiązania, które są możliwe do wdrożenia i dobrze współpracować z zespołem programistycznym. Warto przynajmniej raz spróbować stworzyć prostą stronę internetową albo poznać podstawy HTML i CSS. Nawet podstawowa wiedza techniczna bardzo pomaga w codziennej pracy projektowej. Jednocześnie trzeba pamiętać, że UX/UI Designer nie jest frontend developerem. Jego głównym zadaniem pozostaje projektowanie doświadczeń użytkownika i interfejsów, a nie pisanie kodu produkcyjnego.

Od jakiego projektu najlepiej zacząć portfolio?

Wiele osób rozpoczynających naukę UX/UI próbuje zaczynać od bardzo prostych projektów, ponieważ wydaje im się, że dzięki temu będzie łatwiej. Problem polega na tym, że zbyt łatwe projekty często niewiele uczą i nie rozwijają umiejętności projektowych w takim stopniu, jak bardziej ambitne realizacje. Jestem zwolennikiem rzucania się na głęboką wodę. Jeśli masz możliwość, wybierz projekt bardziej wymagający, bardziej rozbudowany i bardziej innowacyjny. To właśnie takie projekty zmuszają do myślenia, analizowania procesów użytkownika, rozwiązywania problemów i podejmowania trudniejszych decyzji projektowych. Oczywiście na początku może być to stresujące i momentami frustrujące, ale właśnie wtedy rozwój jest największy. Rozbudowana aplikacja, system SaaS, marketplace czy skomplikowany sklep internetowy nauczą Cię dużo więcej niż kolejny prosty landing page. Im bardziej wymagający projekt weźmiesz na warsztat, tym szybciej zaczniesz rozumieć prawdziwe wyzwania pracy UX/UI Designera. W praktyce właśnie takie projekty najlepiej rozwijają portfolio i budują doświadczenie potrzebne do późniejszej pracy komercyjnej.

Czy lepiej uczyć się samemu, czy z mentorem?

Samodzielna nauka UX/UI jest możliwa i wiele osób właśnie w ten sposób rozpoczyna swoją drogę do branży. Problem polega jednak na tym, że bardzo łatwo wtedy stracić ogromną ilość czasu. Internet jest pełen materiałów, tutoriali, kursów i poradników, które często wzajemnie sobie przeczą. Początkująca osoba bardzo często nie wie, co rzeczywiście jest ważne, a co jest tylko efektownie opakowaną teorią. Właśnie dlatego dobry mentor potrafi skrócić drogę rozwoju wielokrotnie. Osoba z praktycznym doświadczeniem jest w stanie szybciej pokazać, na czym naprawdę warto się skupić, jakie błędy popełniają początkujący projektanci i czego oczekują firmy podczas rekrutacji. Bardzo ważne jest jednak to, żeby wybierać mentorów, którzy rzeczywiście pracują w branży i potrafią przekazywać wiedzę w praktyczny sposób. Sam tytuł „mentora UX” niewiele znaczy. Warto uczyć się od osób, które realnie projektują produkty cyfrowe, pracowały przy prawdziwych projektach i potrafią konstruktywnie tłumaczyć proces projektowy zamiast budować wokół siebie atmosferę niedostępnego eksperta. Jeśli interesuje Cię praktyczna nauka UX/UI oparta na realnych projektach, możesz sprawdzić kurs Junior UX/UI Designer, w którym pokazuję krok po kroku, jak wygląda praktyczna praca projektanta UX/UI.

Czy można wejść do UX/UI po 30. roku życia?

To pytanie pojawia się bardzo często, szczególnie u osób myślących o przebranżowieniu do IT po kilku albo kilkunastu latach pracy w innym zawodzie. W praktyce wiek bardzo rzadko jest tutaj największym problemem. Wręcz przeciwnie. Osoby po 30. roku życia często mają dużą przewagę wynikającą z doświadczenia zawodowego, lepszej komunikacji, większej dojrzałości biznesowej i lepszego rozumienia ludzi. Bardzo wiele osób rozpoczynających naukę UX/UI po trzydziestce ma już za sobą doświadczenia w sprzedaży, marketingu, obsłudze klienta, psychologii, zarządzaniu czy pracy kreatywnej. To wszystko może być ogromnym atutem w pracy UX/UI Designera. Warto pamiętać, że UX/UI nie jest wyłącznie techniczną specjalizacją IT. To zawód oparty na rozumieniu użytkownika, procesów i problemów biznesowych. Dlatego wcześniejsze doświadczenia zawodowe często pomagają bardziej niż przeszkadzają. Oczywiście przebranżowienie wymaga czasu, cierpliwości i systematycznej nauki, ale wejście do branży UX/UI po 30. roku życia jest jak najbardziej możliwe i wiele osób skutecznie robi to właśnie w tym wieku.

Jak ćwiczyć UX, jeśli nie mam prawdziwego klienta?

To problem praktycznie każdej osoby rozpoczynającej naukę UX/UI. Bardzo wiele osób czeka z budowaniem portfolio aż pojawi się pierwszy „prawdziwy klient”. Problem polega na tym, że bez portfolio i doświadczenia często trudno zdobyć pierwsze projekty komercyjne. Dlatego warto możliwie szybko tworzyć własne projekty albo szukać okazji do współpracy nawet pro bono. Projekt wykonany za darmo dla małej firmy, lokalnej inicjatywy czy znajomego może nauczyć znacznie więcej niż kolejne godziny oglądania tutoriali. Realne projekty pokazują prawdziwe problemy użytkowników, ograniczenia biznesowe i konieczność podejmowania decyzji projektowych pod presją czasu. Właśnie wtedy zaczyna się prawdziwa nauka UX/UI. Warto też pamiętać, że inwestowanie czasu we własny rozwój bardzo często zwraca się później wielokrotnie. Osoby, które dziś robią pierwsze projekty za darmo albo za niewielkie stawki, za kilka lat często pracują już jako doświadczeni UX/UI Designerzy przy dużych projektach cyfrowych. Najważniejsze jest możliwie szybkie przejście od teorii do praktyki i budowanie własnego doświadczenia projektowego krok po kroku.